Tut, Adıyaman'ın batısında yer alan, Güneydoğu Torosların eteklerinde kurulmuş tarihi ve doğal güzellikleriyle dikkat çeken bir ilçedir. Dağlık coğrafyası, vadileri, akarsuları, tarihi köprüleri ve tarımsal üretimiyle Adıyaman'ın kendine özgü ilçelerinden biridir. İlçenin yüzölçümü yaklaşık 320 km², rakımı ise yaklaşık 1.050 metredir.
Tut özellikle Göksu Vadisi, tarihi köprüleri, mağaraları ve meyve-sebze yetiştiriciliğiyle öne çıkmaktadır.
Tut, Adıyaman ilinin batısında bulunmaktadır.
Komşu ilçeleri:
İlçe, Güneydoğu Torosların eteklerinde ve Akdağ'ın güneyinde yer almaktadır.
Tut ve çevresinin tarihi oldukça eski dönemlere kadar uzanmaktadır. Kaşlıca ve Sürmen yörelerinde eski yerleşimlere ve tarihi kalıntılara rastlanmaktadır.
İlçenin çevresinde Ernişdere Kalesi, eski ev kalıntıları, mezarlar ve su kanallarına ait izler bulunmaktadır. Bu kalıntılar, bölgenin geçmişte önemli bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Tut'un 1560 yılına ait Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki tahrir kayıtlarında önemli bir yerleşim olarak geçtiği belirtilmektedir.
Tut, 1954 yılında belediye, 1990 yılında ise ilçe statüsüne kavuşmuştur. Daha önce Besni'ye bağlı bir yerleşim durumundaydı.
Tut'un arazisi genel olarak dağlık ve engebelidir.
Başlıca coğrafi özellikleri:
İlçenin güneyinden geçen Göksu Çayı, Tut'un en önemli doğal kaynaklarından biridir. Göksu, ilçedeki bazı tarım arazilerinin sulanmasına katkı sağladıktan sonra Fırat'a ulaşmaktadır.
Tut'ta yükseltiye bağlı olarak farklı iklim özellikleri görülmektedir.
Kuzey kesimlerde yayla iklimi etkili olurken, güney kesimlerde daha ılıman hava koşulları görülmektedir.
Genel olarak:
özellik göstermektedir.
Tut ilçesinin ekonomisinde tarım önemli bir yere sahiptir.
Başlıca ekonomik faaliyetler:
Özellikle Göksu Vadisi çevresindeki uygun iklim ve su kaynakları, meyve ve sebze yetiştiriciliğinin gelişmesine katkı sağlamaktadır.
Tut'ta farklı meyve ve sebze türleri yetiştirilmektedir.
Özellikle Göksu Vadisi çevresinde:
gibi tarım ürünleri yetiştirilmektedir.
Göksu'nun sulama imkanlarından yararlanılarak vadide tarımsal üretim yapılmaktadır. Kaymakamlık kaynaklarında Göksu yatağında kalın kabuklu ve benekli karpuz yetiştirildiği de belirtilmektedir.
Tut'un tarihi yapıları arasında önemli bir yere sahip olan Vijne Köprüsü, Çamlıca Mahallesi'nde bulunmaktadır.
Göksu üzerinde yer alan tarihi köprü, geçmiş dönemlerde kervanların ulaşımında kullanılmış önemli yapılardan biridir. Günümüzde de tarihi dokusunu koruyan dikkat çekici eserlerden biri olarak öne çıkmaktadır.
Tut'un tarihi köprülerinden bir diğeri Şebker Köprüsü'dür.
Tepecik Köyü ile Adıyaman Merkez'deki Şerefli köyünü birbirine bağlayan köprü, Şebker Çayı'nın dar ve kayalık bölümünde inşa edilmiştir.
Kaşlıca çevresinde bulunan tarihi kalıntılar, Tut'un eski yerleşim geçmişini yansıtan önemli değerler arasındadır.
Tut'un tarihi ve doğal turizm noktaları arasında yer alan Malkayısı, bölgenin dikkat çeken doğal oluşumlarından biridir.
Tut çevresindeki doğal ve tarihi mağaralardan biridir. İlçenin mağara oluşumları, bölgenin dağlık coğrafyasını yansıtmaktadır.
Tut'un doğal güzellikleri arasında yer alan mağaralardan biridir.
İlçenin turistik ve doğal alanları arasında gösterilen mağaralardan biridir.
Tut'un resmi kültür ve turizm kaynaklarında bu alanlar ilçenin tarihi ve turistik yerleri arasında sıralanmaktadır.
Tut'un yüksek ve engebeli coğrafyası doğa sporları açısından da potansiyel taşımaktadır.
İlçenin resmi kaymakamlık sitesinde yamaç paraşütü ilçenin öne çıkan doğa faaliyetleri arasında gösterilmektedir. Dağlık yapı ve geniş vadiler, uygun bölgelerde hava sporları açısından elverişli alanlar oluşturmaktadır.
Tut'a ulaşım ağırlıklı olarak karayolu ile sağlanmaktadır.
Ulaşım seçenekleri:
Adıyaman şehir merkezinden Tut'a karayolu üzerinden ulaşılabilmektedir.
İlçenin dağlık yapısı nedeniyle kış aylarında yol ve hava koşullarının dikkate alınması faydalıdır.
Tut mutfağında Adıyaman ve Güneydoğu Anadolu mutfağının geleneksel özellikleri görülmektedir.
Öne çıkan yöresel ürün ve yemekler:
Özellikle ilçede yetiştirilen meyve ve sebzeler yöresel mutfağın önemli parçalarıdır.
Tut, Adıyaman iline bağlı bir ilçedir.
Tut, 20 Mayıs 1990 tarihinde yayımlanan kanunla ilçe statüsüne kavuşmuştur.
Tut ilçesinin rakımı yaklaşık 1.050 metredir.
Tut; tarihi köprüleri, Göksu Vadisi, doğal mağaraları, dağlık yapısı, meyve ve sebze üretimiyle tanınmaktadır.
Vijne Köprüsü, Şebker Köprüsü, Kaşlıca Kalesi, Malkayısı, Memekli Mağara, Geyik Mağarası ve Tum Tumu Mağarası öne çıkan yerler arasındadır.
Tut; yüksek rakımı, Güneydoğu Torosların eteklerindeki konumu, Göksu Vadisi, tarihi köprüleri ve doğal güzellikleriyle Adıyaman'ın dikkat çeken ilçelerinden biridir.
Tarihi geçmişi oldukça eski olan Tut'ta günümüzde tarım ve özellikle meyve-sebze yetiştiriciliği önemli bir yere sahiptir. Dağları, vadileri, mağaraları ve tarihi yapılarıyla ilçe, doğa ve kültür turizmi açısından değerlendirilebilecek önemli bir potansiyele sahiptir.