Çüngüş, Diyarbakır'ın batısında yer alan, dağlık coğrafyası, doğal güzellikleri, bağcılığı ve tarihi geçmişiyle öne çıkan ilçelerinden biridir. İlçe, özellikle yüksek rakımlı ve engebeli arazi yapısıyla diğer Diyarbakır ilçelerinden ayrılmaktadır.
Çüngüş ekonomisinde tarım, bağcılık, hayvancılık ve küçük ölçekli ticaret önemli bir yere sahiptir.
Çüngüş'ün komşuları:
Kuzeyinde: Elazığ
Doğusunda: Ergani
Güneyinde: Çermik
Batısında: Malatya
bulunmaktadır.
Diyarbakır şehir merkezine yaklaşık 115 kilometre uzaklıktadır.
Çüngüş ve çevresi, tarih boyunca farklı medeniyetlerin egemenliği altında kalmıştır.
Bölgede:
Hititler
Urartular
Persler
Romalılar
Bizanslılar
Selçuklular
Osmanlılar
gibi çeşitli medeniyetlerin izlerine rastlanmaktadır.
Dağlık coğrafyası nedeniyle bölge, tarih boyunca doğal savunma avantajına sahip yerleşimlerden biri olmuştur.
Çüngüş, Diyarbakır'ın en engebeli ilçelerinden biridir.
Başlıca özellikleri:
Dağlık arazi
Derin vadiler
Kayalık alanlar
Akarsu yatakları
Bağ ve bahçeler
Ormanlık bölgeler
Fırat Nehri havzasına yakınlığı da ilçenin coğrafi özelliklerini etkilemektedir.
İlçede yükseltinin etkisiyle Diyarbakır'ın diğer bölgelerine göre daha serin bir iklim görülmektedir.
Yazlar sıcak ancak çevre ilçelere göre daha serindir.
Kışlar soğuk ve yağışlıdır.
Yüksek kesimlerde kar yağışı görülmektedir.
İlçe ekonomisinin temelini:
Tarım
Bağcılık
Hayvancılık
Meyvecilik
Ticaret
oluşturmaktadır.
Dağlık araziye rağmen uygun bölgelerde tarım yapılmaktadır.
Yetiştirilen başlıca ürünler:
Üzüm
Buğday
Arpa
Nohut
Mercimek
Elma
Ceviz
Sebze ve meyveler
Çüngüş'ün geleneksel tarımsal faaliyetlerinden biri bağcılıktır.
Üzümden:
Pekmez
Bulama
Pestil
Kuru üzüm
gibi yöresel ürünler hazırlanabilmektedir.
Kırsal bölgelerde:
Küçükbaş hayvancılık
Büyükbaş hayvancılık
Arıcılık
yapılmaktadır.
Özellikle dağlık ve otlak alanlar küçükbaş hayvancılık için uygun koşullar sağlamaktadır.
İlçe merkezinde ve çevresindeki eski yerleşimlerde geleneksel taş yapılar ve tarihi eserler bulunmaktadır.
İlçenin çevresindeki vadiler ve Fırat havzasına yakın doğal alanlar, manzara ve doğa gezileri açısından dikkat çekmektedir.
Çüngüş'ün kırsal bölgelerinde bulunan üzüm bağları ve meyve bahçeleri, ilçenin doğal ve kültürel yapısının önemli parçalarıdır.
Öne çıkan yerleşimlerden bazıları:
Atalar
Çataldut
Geçit
Karakaya
Keleşevleri
Oyuklu
Selahaddin
Yeniköy
Çüngüş ve Diyarbakır mutfağında:
Üzüm pekmezi
Pestil
Bulama
Kuru üzüm
Cevizli yöresel ürünler
İçli köfte
Meftune
Keşkek
Yöresel hamur işleri
öne çıkmaktadır.
Çüngüş'e:
Özel araç
Otobüs
Minibüs
ile ulaşım sağlanabilmektedir.
Dağlık arazi yapısı nedeniyle ilçe merkezine ulaşım, bazı çevre ilçelere göre daha virajlı ve uzun güzergâhlardan gerçekleşmektedir.
İl: Diyarbakır
Plaka Kodu: 21
İlçe: Çüngüş
Öne Çıkan Özelliği: Dağlık coğrafya, bağcılık ve doğal güzellikler
Ekonomisi: Tarım, bağcılık, hayvancılık, meyvecilik ve ticaret
Çüngüş; dağlık coğrafyası, üzüm bağları, meyve bahçeleri, doğal güzellikleri ve tarihi geçmişiyle Diyarbakır'ın kendine özgü ilçelerinden biridir.
Özellikle bağcılık ve yöresel üzüm ürünleri, ilçenin kültürel ve ekonomik kimliğinde önemli bir yere sahiptir. Doğal yapısı ve sakin kırsal yaşamı sayesinde doğa ve kültür turizmi açısından da gelişme potansiyeline sahiptir.