Artuklu, Mardin'in merkez ilçesi ve ilin kültürel, tarihi ve idari açıdan en önemli bölgelerinden biridir. Adını bölgeye uzun süre hükmeden Artuklu Beyliği'nden alan ilçe, taş mimarisi, dar sokakları, tarihî yapıları ve Mezopotamya Ovası'na hâkim manzarasıyla Türkiye'nin en dikkat çekici tarihî yerleşimlerinden biridir.
Artuklu, Mardin'in merkezinde yer almaktadır. İlçenin güneyinde Suriye sınırı ve Mezopotamya Ovası uzanırken çevresinde Yeşilli, Kızıltepe, Ömerli ve Savur gibi ilçeler bulunmaktadır.
Artuklu'nun yüksek kesimlerinden Mezopotamya Ovası'na uzanan geniş manzara görülebilmektedir.
Artuklu'nun tarihi binlerce yıl öncesine uzanmaktadır.
Bölge tarih boyunca:
Sümerler
Akadlar
Asurlular
Persler
Romalılar
Bizanslılar
Emeviler
Abbasiler
Selçuklular
Artuklular
Osmanlılar
gibi birçok medeniyetin etkisinde kalmıştır.
İlçenin ve Mardin'in tarihinde Artuklular özel bir yere sahiptir. Artuklular döneminde Mardin önemli bir siyasi, ticari ve kültürel merkez haline gelmiş; günümüzde görülen birçok tarihî yapı bu dönemin mimari mirasını yansıtmıştır.
Artuklu, Mardin Platosu'nun güney yamaçlarında kurulmuştur.
İlçenin coğrafi yapısında:
Kayalık tepeler
Plato alanları
Tarihî yerleşim dokusu
Tarım arazileri
Mezopotamya Ovası manzarası
öne çıkmaktadır.
Artuklu'da karasal iklim özellikleri görülür.
Yazlar çok sıcak ve kuraktır.
Kışlar serin ve yağışlı geçer.
İlkbahar döneminde yağışlar artar.
Yaz aylarında sıcaklıklar oldukça yükselebilir.
Artuklu ekonomisinin temelinde:
Turizm
Ticaret
Tarım
Hizmet sektörü
Gastronomi
El sanatları
Konaklama
yer almaktadır.
Özellikle tarih ve kültür turizmi, ilçe ekonomisinin en önemli unsurlarından biridir.
İlçenin çevresindeki uygun tarım alanlarında çeşitli ürünler yetiştirilmektedir.
Başlıca ürünler:
Buğday
Arpa
Mercimek
Üzüm
Zeytin
Badem
Antep fıstığı
Sebzeler
şeklindedir.
Artuklu'nun en güçlü ekonomik ve kültürel alanlarından biri turizmdir.
Artuklu ilçesinin en önemli turistik bölgesidir. Sarı kalker taşından yapılmış geleneksel evleri, dar sokakları ve tarihî yapıları ile dikkat çekmektedir.
Mardin'in önemli tarihî yapılarından biridir. Taş işçiliği ve mimari özellikleriyle ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir.
Mardin'in tarihî mirasının önemli parçalarından biridir. Yüksek konumu sayesinde Mezopotamya Ovası'na hâkim manzaralar sunmaktadır.
Mardin'in en önemli dinî yapılarından biridir. Tarihî şehir dokusunun önemli unsurlarından biri olarak öne çıkmaktadır.
Artuklu denildiğinde akla gelen en önemli özelliklerden biri geleneksel Mardin taş mimarisidir.
Evlerde ve tarihî yapılarda kullanılan açık renkli kalker taşı, bölgeye kendine özgü bir görünüm kazandırmaktadır.
Taş evler:
Avlulu yapıları
Süslü kapıları
Tonozlu bölümleri
Taş işçiliği
Dar sokakları
ile dikkat çekmektedir.
Artuklu, farklı kültürlerin ve inançların tarih boyunca bir arada yaşadığı önemli merkezlerden biridir.
İlçenin kültürel yapısında:
Geleneksel Mardin mimarisi
El sanatları
Telkâri
Bakırcılık
Yöresel müzik
Geleneksel düğünler
Gastronomi
Tarihî çarşı kültürü
önemli yer tutmaktadır.
Mardin mutfağı, Artuklu'nun kültürel zenginliğinin önemli parçalarından biridir.
Öne çıkan lezzetler:
Kaburga dolması
İçli köfte
Kibe
Sembusek
İkbebet
Mardin usulü pilav
Harire tatlısı
Dibek kahvesi
Badem şekeri
Artuklu'ya karayolu ve havayolu ile ulaşım mümkündür.
Mardin Prof. Dr. Aziz Sancar Havalimanı, ilçeye hava yoluyla ulaşım sağlayan en önemli merkezdir.
Şehir içi ulaşımda:
Belediye otobüsleri
Minibüsler
Taksiler
Özel araçlar
kullanılmaktadır.
İl: Mardin
İlçe: Artuklu
Bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Öne Çıkan Özelliği: Tarihî Mardin, taş mimarisi, medreseler ve Mezopotamya manzarası
Ekonomisi: Turizm, ticaret, hizmet, tarım, gastronomi ve el sanatları
Artuklu, Mardin'in tarihî kimliğinin ve kültürel mirasının en yoğun şekilde görüldüğü ilçelerden biridir. Özellikle Eski Mardin'in taş evleri, tarihî sokakları, medreseleri, camileri ve çarşıları ilçeyi önemli bir turizm merkezi haline getirmektedir.
Tarih, taş mimarisi, kültür, gastronomi ve Mezopotamya manzarasının bir araya geldiği Artuklu, Mardin'in turizm ve kültür açısından en değerli ilçelerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
